Czym jest ryczałt ewidencjonowany i co musisz o nim wiedzieć?

Planując wybór formy opodatkowania dla własnej firmy, trudno pominąć ryczałt ewidencjonowany – uproszczoną metodę rozliczeń cieszącą się rosnącą popularnością wśród przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Podatek liczony od przychodu, a nie od dochodu, przewidywalne stawki i ograniczone obowiązki ewidencyjne – to argumenty, które każdego roku skłaniają tysiące firm do wyboru tej właśnie formy rozliczeń z fiskusem.

Z tego artykułu dowiesz się m.in.:

• Czym jest ryczałt ewidencjonowany?
• Kto może stosować ryczałt ewidencjonowany?
• Jak wybrać opodatkowanie ryczałtem ewidencjonowanym?
• Jak złożyć zeznanie w ryczałcie ewidencjonowanym?
• Jak płacić ryczałt ewidencjonowany?
• Jak zrezygnować z opodatkowania ryczałtem ewidencjonowanym?
• Jakie są stawki ryczałtu ewidencjonowanego?

Najważniejsze informacje:

• Ryczałt ewidencjonowany to uproszczona forma opodatkowania, w której podatek oblicza się od przychodu bez odliczania kosztów uzyskania przychodu. Reguluje ją ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Stawki wynoszą od 2% do 17%.
• Ryczałt mogą stosować osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, spółki cywilne i jawne osób fizycznych, a także osoby uzyskujące przychody z najmu prywatnego – pod warunkiem nieprzekroczenia limitu 2 mln euro przychodów w poprzednim roku podatkowym.
• Żeby wybrać opodatkowanie ryczałtem, należy złożyć oświadczenie naczelnikowi urzędu skarbowego lub zaktualizować wpis w CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej – ogólnopolski rejestr firm). Termin to 20. dzień miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu.
• Zeznanie w ryczałcie ewidencjonowanym składa się na formularzu PIT-28 do 30 kwietnia roku następnego. Wykazuje się łączne przychody w podziale na stawki i sumę wpłaconych zaliczek. Możliwe jest odliczenie składek społecznych i 50% składek zdrowotnych.
• Ryczałt płaci się miesięcznie lub kwartalnie na mikrorachunek podatkowy (indywidualny numer konta podatkowego każdego przedsiębiorcy) do 20. dnia miesiąca następującego po danym okresie rozliczeniowym.
• Zrezygnować z opodatkowania ryczałtem można dobrowolnie przez aktualizację CEIDG do 20. dnia miesiąca po uzyskaniu pierwszego przychodu w nowym roku. Automatycznie – po przekroczeniu limitu przychodów lub podjęciu działalności wykluczonej z tej formy opodatkowania.
• W 2026 roku obowiązuje dziesięć progów ryczałtu: 2%, 3%, 5,5%, 8,5%, 10%, 12%, 12,5%, 14%, 15% i 17%, uzależnionych od rodzaju prowadzonej działalności.

Ryczałt ewidencjonowany – definicja

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to forma opodatkowania regulowana ustawą o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, w której podstawę podatku stanowią przychody związane z prowadzoną działalnością gospodarczą – w tym wartości otrzymanych świadczeń pieniężnych i niepieniężnych – bez pomniejszania ich o koszty uzyskania przychodu.

Ryczałt ewidencjonowany to uproszczona forma opodatkowania, w której podatek oblicza się od przychodów ewidencjonowanych według z góry określonej stawki, bez uwzględniania kosztów uzyskania przychodu.

Definicja ryczałtu ewidencjonowanego

Podatnik rezygnuje z odliczania takich wydatków jak wartości niematerialne i prawne czy faktury za wyposażenie, zyskując w zamian prostotę rozliczeń i z góry znane stawki podatku dochodowego od przychodu. Ryczałt dostępny jest dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą i dla spółek osobowych spełniających warunki ustawowe. Dla najmu prywatnego prowadzonego poza działalnością stanowi formę obowiązkową, zaś dla firm opłacalną alternatywę dla skali podatkowej i podatku liniowego wszędzie tam, gdzie koszty własne są niskie.

Kto może stosować ryczałt ewidencjonowany?

Z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych mogą korzystać przede wszystkim osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą oraz przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej lub jawnej, jeśli jej jedynymi wspólnikami są osoby fizyczne. Uprawnione są też osoby osiągające przychody z najmu prywatnego.

Podstawowy warunek to nieprzekroczenie w poprzednim roku podatkowym limitu 2 000 000 euro, co w 2026 roku odpowiada kwocie 8 517 200 zł. Nowi przedsiębiorcy mogą wybrać tę formę opodatkowania bez względu na wysokość przychodów.

Wykluczone są m.in.:

• osoby prowadzące apteki,
• handel częściami do pojazdów mechanicznych,
• kupno i sprzedaż walut,
• osoby świadczące usługi na rzecz byłego pracodawcy na podstawie umowy w zakresie zbieżnym z poprzednią umową o pracę.

Wyjątek wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych nie pozbawia prawa do ryczałtu.

Jak wybrać opodatkowanie ryczałtem ewidencjonowanym?

Przed dokonaniem wyboru należy upewnić się, że przychody z poprzedniego roku podatkowego nie przekroczyły 2 000 000 euro (w 2026 roku: 8 517 200 zł) i że żaden z rodzajów prowadzonej działalności nie jest objęty ustawowymi wyłączeniami.

Oświadczenie o wyborze ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych składa się naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego lub przez aktualizację wpisu w CEIDG na portalu biznes.gov.pl. Osoby zakładające jednoosobową działalność gospodarczą mogą wskazać ryczałt już w formularzu CEIDG-1 podczas rejestracji.

Oświadczenie należy złożyć najpóźniej do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu^[1]. Jeśli pierwszy przychód pojawił się w grudniu, termin upływa z końcem roku podatkowego.

Raz złożone oświadczenie obowiązuje automatycznie w kolejnych latach. Zmiana formy opodatkowania wymaga nowego oświadczenia złożonego w ustawowym terminie.

Jak złożyć zeznanie w ryczałcie ewidencjonowanym?

Roczne zeznanie składa się na druku PIT-28, wykazując łączny przychód opodatkowany w ramach ryczałtu z podziałem na poszczególne stawki oraz sumę wpłaconych w ciągu roku zaliczek. Termin składania to 30 kwietnia roku następnego^[2].

Od przychodu można odjąć zapłacone składki na ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) oraz 50% zapłaconych składek zdrowotnych.

Rozliczenie na formularzu PIT-28 wyklucza możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem oraz skorzystania z ulgi prorodzinnej. Dostępna pozostaje możliwość przekazania 1,5% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego.

Oprócz PIT-28 przedsiębiorca dokonuje rocznego rozliczenia składki zdrowotnej w ZUS. Jeśli suma wpłaconych składek różni się od należnej – konieczna jest dopłata lub zwrot nadpłaty.

Jak płacić ryczałt ewidencjonowany?

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wpłaca się na indywidualny mikrorachunek podatkowy. Podstawę opodatkowania stanowi przychód z danego okresu pomniejszony o zapłacone składki na ubezpieczenie społeczne oraz 50% zapłaconych składek zdrowotnych. Do tak ustalonej podstawy stosuje się stawkę właściwą dla rodzaju prowadzonej działalności.

Podatek opłaca się miesięcznie lub – jeśli przychody w poprzednim roku nie przekroczyły 200 000 euro, co w 2026 roku odpowiada kwocie 851 720 zł – kwartalnie. Termin wpłaty upływa 20. dnia miesiąca następującego po danym okresie rozliczeniowym^[3]. Za grudzień lub ostatni kwartał roku zapłaty dokonuje się w terminie złożenia zeznania rocznego.

Obowiązkiem podatnika jest prowadzić ewidencję przychodów chronologicznie, z podziałem na poszczególne stawki. Od 2026 roku ewidencja musi mieć formę elektroniczną. W trakcie roku należy monitorować próg przychodów, bo od niego zależą miesięczne składki zdrowotne:

• przy przychodach do 60 000 zł – 498,35 zł,
• od 60 000 zł do 300 000 zł – 830,58 zł,
• powyżej 300 000 zł – 1495,04 zł miesięcznie.

Jak zrezygnować z opodatkowania ryczałtem ewidencjonowanym?

Przejście na zasady ogólne (skala podatkowa) lub podatek liniowy następuje przez złożenie stosownego oświadczenia lub aktualizację wpisu w CEIDG. Termin to 20. dzień miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w danym roku podatkowym.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych może przepaść z mocy prawa, gdy przychody przekroczą 2 000 000 euro (8 517 200 zł), zostanie podjęta działalność objęta ustawowymi wyłączeniami lub zaczną być wykonywane usługi na rzecz byłego pracodawcy w zakresie zbieżnym z poprzednią umową o pracę zawartą w tym samym bądź poprzednim roku podatkowym.

Od dnia utraty prawa do ryczałtu przedsiębiorca rozlicza się według zasad ogólnych i jest zobowiązany do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (PKPiR) – uproszczonej, ale bardziej szczegółowej niż ewidencja ryczałtowa. Wcześniejszych rozliczeń ryczałtowych nie koryguje się. Przy zmianie w trakcie roku może zaistnieć konieczność złożenia dwóch zeznań rocznych: PIT-28 za okres ryczałtu i PIT-36 za okres zasad ogólnych.

Jakie są stawki ryczałtu ewidencjonowanego?

W 2026 roku obowiązuje dziesięć stawek ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych – od 2% do 17% – przypisanych do konkretnego rodzaju prowadzonej działalności zgodnie z art. 12 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne:

• 17% – przychody osiągane w zakresie wolnych zawodów (zawodów wykonywanych osobiście i samodzielnie, zwykle wymagających wysokich kwalifikacji, np. adwokata czy tłumacza): m.in. doradców podatkowych, maklerów papierów wartościowych, rzeczników patentowych, agentów ubezpieczeniowych, agentów oferujących ubezpieczenia uzupełniające;
• 15% – m.in. przychody z pośrednictwa w sprzedaży hurtowej, ze sprzedaży motocykli i ich części, ze sprzedaży miejsca reklamowego, ze świadczenia usług związanych z nadawaniem i przesyłaniem treści multimedialnych, usług badania rynku, sprzedaży biletów miesięcznych w transporcie zbiorowym i ze świadczenia pozostałych usług informatycznych dla podmiotów powiązanych;
• 14% – przychody ze świadczenia usług w zakresie opieki zdrowotnej (lekarze, pielęgniarki), zakresie specjalistycznego projektowania, zakresie badań naukowych i prac rozwojowych, a także usług architektonicznych i inżynierskich;
• 12% – przychody związane z zakresem oprogramowania: wydawanie pakietów oprogramowania systemowego i pakietów oprogramowania użytkowego (z wyłączeniem publikowania gier komputerowych w trybie online), sprzedaż za pośrednictwem sieci oryginałów oprogramowania komputerowego, sprzedaż oprogramowania komputerowego pobieranego przez internet (z wyłączeniem pobierania oprogramowania na zasadach abonamentu), reprodukcji komputerowych nośników informacji; obejmuje też zakres instalowania oprogramowania, doradztwo w zakresie sprzętu komputerowego, usług doradztwa związanych z integracją systemów, wspomaganiem prowadzenia działalności gospodarczej, przetwarzanie danych (z wyjątkiem usług doradztwa związanych z zarządzaniem) i zakresie oprogramowania ogółem;
• 10% – przychody ze świadczenia usług w zakresie kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek, odpłatnego zbycia praw majątkowych do nieruchomości oraz zbycia wartości niematerialnych i prawnych;
• 8,5% (do 100 000 zł przychodu) i 12,5% od nadwyżki – m.in. ze świadczenia usług wynajmu, obsługi nieruchomości własnych, świadczenia usług pomocy społecznej (z wyłączeniem usług pomocy społecznej objętych wyższą stawką), świadczenia usług w zakresie edukacji, dzierżawy samochodów osobowych i pozostałych pojazdów samochodowych, wynajmu środków transportu wodnego i środków transportu lotniczego;
• 8,5% – ogólna działalność usługowa, gastronomia (z wyłączeniem zakresu sprzedaży napojów alkoholowych powyżej 1,5%), wytwarzanie przedmiotów z materiałów powierzonych przez zamawiającego, wykonywania usług nieprzypisanych do wyższych stawek i działalności usługowej w pozostałych usługach;
• 5,5% – przychody z działalności wytwórczej, robót budowlanych oraz przewozów ładunków;
• 3% – działalności handlowej (e-sklepy, zakresie handlu), gastronomii niealkoholowej, zakresie sprzedaży ryb i owoców morza, zakresie sprzedaży hurtowej własnych produktów, odpłatnego zbycia świadectw pochodzenia energii i odpłatnego zbycia ruchomych składników majątku firmy;
• 2% – ze sprzedaży przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych z własnych upraw lub hodowli.

Jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność wielobranżową i nie wyodrębnia przychodów dla każdej stawki, stosuje stawkę najwyższą z właściwych. Poprawne przypisanie kodu PKWiU (Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług – system kategoryzowania towarów i usług) do odpowiedniej stawki ryczałtu spoczywa na przedsiębiorcy. W razie wątpliwości warto wystąpić o interpretację indywidualną do Krajowej Informacji Skarbowej.

Źródła:

¹ https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00263

² https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00263

³ https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00263